HEMŞİRE AKLIYLA BAKAR ...

  E-Hemşire
 

YÜREĞİYLE HİSSEDER ...

 

BİLGİSİYLE HAYAT VERİR ...

Türkiye’nin En Büyük
Hemşire Portalına
Hoşgeldiniz
Hemşiremisiniz ?
Hemşiremi arıyorsunuz ?

Doğru adrestesiniz.
ÜYE GİRİŞİ
  Giriş Üye Ol
Hemşire Arıyorum
Yara Ostomi İnkontinans Hemşireliği
E-Bülten
Yeniliklerden herkesten Önce Siz Haberdar Olabilirsiniz...
Ad Soyad
E-Posta
 
Hızlı Arama
|
Yara Ostomi İnkontinans Hemşireliği >> Stoma Bakım Hemşireliği Font Büyüklüğü

Stoma Bakım Hemşireliği

Stomaterapi ile ostomi, kolostomi ve üriner diversiyon açılan hastalara yönelik uzmanlaşmış bakım olarak tanımlanmaktadır.

Tarihsel gelişim süreci incelendiğinde, stomaterapinin 1958 yılında Dr. Rubert Beach Turnbull tarafından Cleveland Klinik’te başlatıldığı görülür. Dr. Turnbull stoma açtığı hastaların birçok problem yaşadıklarını ve bu problemlerle baş etmede yetersiz kaldıklarını gözlemlemiştir.

Gözlem ve deneyimlerini hastaları ve meslektaşları ile paylaşan Dr. Turnbull, stomalı hastaların yaşantılarının etkilendiğini ve bu hastalara yönelik rehabilitasyon programlarının başlatılması gerektiğini belirtmiştir. Bu düşünce özellikle hastalar tarafından desteklenmiştir. Dr. Turnbull’un hastalarından biri olan Norma N. Gill rehabilitasyon programında kendisine yardımcı olacağını belirtmiştir.

Böylece dünyada enterostomal terapist yetiştirme programı Dr. Turnbull ve bir ileostomi hastası olan Norma N. Gill tarafından başlatılmıştır. İlk enterostomal terapist olarak bilinen Norma N. Gill’den beri stomaterapide ve stoma bakım hemşireliği alanında pek çok gelişme gerçekleşmiş, stomaterapi hemşirelikte bir uzmanlık alanı olmuştur.

Başlangıçta sadece stoma açılan klinikler tarafından verilen stomaterapi hizmeti günümüzde çeşitli kuruluşlar tarafından farklı modellerde yürütülmektedir.

Hangi modelde yürütülürse yürütülsün stomaterapinin temel amacı; yara, ostomi ve inkontinans problemi olan bireyin problemlerini çözmek, bireyi sorunları ile baş edebilecek yeterliliğe getirmek ve sınırları ölçüsünde üretken, kaliteli bir yaşam sürdürmesini sağlamaktır.

Stomaterapide temel felsefe, stomayı gaitanın dışarı atıldığı bir açıklık olarak değil, kişinin normal yaşantısını sürdürebilmesi için cerrahi olarak oluşturulan yeni bir organ gibi görmektir.

Bu bakış açısıyla stomaterapide, hastanın en hızlı şekilde kendi bakımını üstlenmesi ve kaliteli bir yaşam sürdürmesi hedeflenmektedir. Stomalı bireylerin yaşam kalitelerinde stoma bakım malzemeleri önemli rol oynamaktadır. Bu nedenle özellikle malzemelerin doğru ve yerinde kullanımında etkili bir rehabilitasyon programı son derece önemlidir.

Stomaterapi diye adlandırılan bu rehabilitasyon süreci; hasta ve ailesini ameliyata ve ameliyattan sonraki yaşantılarına ilişkin bilgilendirme, ameliyat öncesi stoma bölgesinin belirlenmesi, komplikasyonların önlenmesi ve bakımı, psikolojik destek sağlama, ilgili teknik becerilerin kazandırılması, stoma bakım ürünlerinin doğru kullanımı ve hastaların periyodik takibini içermektedir.

Stomaterapi ünitelerinin ilk kurulduğu yıllarda bu ünitelerde sadece yara ostomi ve inkontinansı olan bireylere yönelik eğitim, bakım ve danışmanlık hizmeti verilmekteydi.

Stomaterapinin öneminin anlaşılması ve stoma bakım hemşireliğinin gelişmesine paralel olarak, bu üniteler aynı zamanda birer eğitim ve danışmanlık merkezi konumuna ulaşmıştır.

Günümüzde stomaterapi ünitelerinde preopratif ve postoperatif hasta bakımı ve hastaların düzenli takibine ek olarak şu hizmetler yürütülmektedir;

• Dünya Enterostomal Terapistler Konseyi (World Council of Enterostomal Therapists- WCET) tarafından akredite edilmiş stoma bakım hemşireliği kurslarını düzenleme,
• Yara, ostomi ve inkontinansı olan bireylerin tedavi ve bakımından sorumlu sağlık personelini eğitme,
• Stomalı bireylere yönelik destek grupları oluşturma,
• Stomalı bireylerin yaşam kalitelerinin arttırılması ve ürün temini konusunda ulusal sağlık sistemi ve özel sağlık sigortalarının düzenlenmesine yönelik çalışmalarda bulunma,
• Konu alanına yönelik kurumsal ve ulusal boyutta bilimsel çalışmalar yürütme,
• İleostomi, kolostomi, üriner diversiyon ve yara bakımına ilişkin eğitim materyalleri geliştirme.

Stomaterapi hizmeti bazı ülkelerde ayrı bir birim olarak isimlendirilen ‘stomaterapi merkezleri’nde, ya da‘lokal stomaterapi üniteleri’nde, bazı ülkelerde ise kolorektal cerrahi kliniği içinde verilmektedir.

Literatür incelendiğinde bu hizmetin ‘anorektal ve stomaterapi kliniği’, ‘kolorektal ve stomaterapi kliniği’ ya da ‘kolorektal ünitesi’ şeklinde isimlendirilen birimlerde gerçekleştirildiği görülmektedir. Bu noktada önemli olan isimden ziyade stomaterapinin gerekliliğine inanma ve uygun yapılanmanın gerçekleştirilmesidir.

Bu konuda önerilen yaklaşım, ülkenin koşullarına ve genel cerrahi ya da kolorektal cerrahi kliniğinin işleyişine uygun bir yapılanma oluşturulmasıdır.

Örneğin stomaterapinin1980’lerde gelişmeye başladığı bir ülke olan Polonya’da, 17 stomaterapi merkezi ve 40 lokal stoma ünitesi vardır.6 Stomaterapi ünitelerinde takip edilerek sürekli bakım ve danışmanlık hizmeti alan hastaların fizyolojik, psikolojik ve sosyal sorunlar ile daha iyi baş edebildikleri, komplikasyon oranının düşük ve yaşam kalitelerinin daha iyi olduğu araştırmalarla gösterilmiştir.

Öneminin kanıtlanmasına ve yaklaşık yarım asır önce başlatılmış olmasına rağmen stomaterapi hizmeti ülkemizde istenilir düzeyde değildir. Türkiye’de stomalı bireylerin bakımına yönelik ilk stoma terapi ünitesi Ankara’da Gazi Üniversitesi (GÜ) Tıp Fakültesi Hastanesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı içerisinde 14 Eylül 2000 tarihinde açılmıştır.

Bu ünitenin kurulması stoma bakım hemşireliğinin geliştirilmesi ve stomalı hastaların yaşam kalitelerinin arttırılması adına önemli bir adım olmuştur. Stoma terapi ünitesinde, stoma açılan hasta ve hasta ailesine eğitim, danışmanlık ve bakım hizmeti verilmektedir.

Ülkemizde ilk kez 2000 yılında hizmet vermeye başlayan stomaterapi ünitelerinin sayısı, kurs programlarını tamamlayan hemşirelerin ve konunun önemine inanan kolorektal cerrahların yoğun çabaları ile 6’ya çıkmıştır. Bazı merkezlerde ise özel bir ünite açılmamış, ancak stomalı bireylerin bakımları eğitimli hemşireler tarafından verilmeye başlanmıştır.

Stomaterapi ünitelerinin kolorektal cerrahi veya genel cerrahi klinikleri ile aynı mekanda bulunması sistemin işleyişini kolaylaştırmaktadır. Böyle bir sistem, stoma bakım hemşiresinin hekimle birlikte karar vermesi gereken durumlarda, hekimin hastayı hemen görmesini ve kararların hızlı alınmasını sağlayacaktır.

Stomaterapi ünitesinin fiziksel yapısı ve donanımı hizmetin kalitesini etkilemektedir. Bu ünitelerin danışmalık hizmetinin verilebileceği, hastanın mahremiyetinin sağlandığı ve havalandırması iyi olan rahat bir ortam olmasına özen gösterilmelidir.

Ayrıca kolostomi irrigasyonu yapabilmek için klozeti olan küçük bir banyo ve lavabo gereklidir. Stomaterapi ünitesinde hastanın değerlendirilmesi, bakımın yapılması ve gerekli kayıtların tutulmasına yönelik tüm araç-gereçler ve eğitim materyalleri bulunmalıdır. Birçok ülkede stomaterapi hizmeti sivil toplum örgütleri tarafından da verilmektedir.

Stoma Bakım Hemşiresi


Stoma Bakım Hemşiresi (SBH); temel lisans eğitimini tamamlamış, WCET ve/veya kendi ulusal meslek örgütleri tarafından tanınmış eğitim programından mezun olarak, yara, ostomi ve inkontinans sorunu olan bireye bakım verebilecek yeterliliğe sahip, Enterostomal Terapi/Yara Ostomi Kontinans Hemşireliği sertifikası olan hemşiredir.

Stoma bakım hemşireliği; hemşirelerin ilk özelleştikleri alanlardan biridir. Günümüzde SBH için en yaygın kullanılan iki isim ‘Enterostomal Terapi -ETHemşiresi’ ve ‘Yara-Ostomi-Kontinans Hemşiresi’ dir. Sürekli bir gelişim içerisinde olan SBH sadece stomalı değil, aynı zamanda yara, fistül, inkontinans, beslenme tüpü ve çeşitli deri problemleri olan bireylerin bakımı ile de ilgilenmektedir.

Stoma bakım hemşireliğinin ilk olarak hemşireler tarafından değil, gereksinimleri karşılanmayan hastalara bakım vermek amacıyla kendini bu konuya adamış hastalar tarafından başlatılmıştır.

Sağlık bakımı değiştikçe, yeni gereksinimler ortaya çıktıkça enterostomal terapi hemşirelikte özel bir alan durumuna gelmiş, uygulama alanı genişletilerek yara bakımı (1982) ve inkontinans bakımı (1986) konularını konularınıda kapsamıştır. Bu hemşireler kendilerini Yara Ostomi Kontinans hemşiresi olarak isimlendirmişlerdir.

Stoma Bakım Hemşiresinin Rolleri

Stoma bakım hemşiresi hastanelerde ilgili kliniklerde, polikliniklerde, stomaterapi ünitelerinde ve evde bakım hizmetlerinde çalışırken aşağıdaki rolleri yerine getirmektedirler.

Eğitim: Ameliyattan önce yeterli bilgi ve danışmanlık alan hastalarda psikolojik problemlerin daha az geliştiği ve kendi bakımını üstlenen hastalarda psikolojik uyumun daha iyi olduğu konusundaki kanıtlarstoma bakım hemşiresinin eğitim rolünü ön plana çıkartmıştır.

Stoma bakımı konusunda yeterli bilgisi ve deneyimli olmayan sağlık personeli hastaya ve ailesine gereken bilgiyi ve desteği verememektedir. Bu nedenle stoma bakım hemşiresi hem hasta ve ailesini hem de diğer sağlık profesyonellerini eğitme sorumluluğuna sahiptir.

Eğitim rolü kapsamında stoma bakım hemşiresi; ameliyattan önce hastaya stomanın ne olduğunu, görünümünü ve fonksiyonunu açıklar ve stoma bakım ürünlerini tanıtır. Hastaların en önemli endişe kaynakları olan koku kontrolü, yara bakımı, kıyafet seçimi, ameliyatın psikoseksüel etkileri ve komplikasyonlar konusundaki bilgi gereksinimlerini karşılar.

Ameliyattan sonra mümkün olan en kısa sürede hastayı kendi bakımını üstlenmeye teşvik eder. Hastaya ve hasta yakınına ostomi torbasını boşaltma, stomanın çapını ölçme, parastomal cilt temizliği, adaptörü / torbayı değiştirme ve yardımcı bakım ürünlerini kullanma gibi teknik becerileri kazandırır. Kalıcı kolostomisi olan uygun hastalara kolostomi irrigasyonunu öğretir.

Kanıta Dayalı Bakım: Stoma bakım hemşireleri bakım rolünü yerine getirirken mevcut en iyi kanıtları kullanmalıdır. Stoma bakımı alanında özellikle peristomal cilt komplikasyonlarının azaltılmasında verilen hemşirelik bakımı ve ameliyattan önce stoma bölgesinin işaretlenmesinin önemine ilişkin güçlü kanıtlar bulunmaktadır.

Stoma bölgesi ameliyattan önce stoma bakım hemşiresi tarafından işaretlenmelidir. Uygun bölgede açılmayan stomalarda hastanın kendi bakımını üstlenmesi zorlaşmakta, peristomal cilt komplikasyonları ve maliyet artmakta, hastanın günlük yaşamı etkilenmektedir. Bakım rolünde parastomal cilt bakımı, kolostomi irrigasyonu ve komplikasyonların önlenmesi önemli bir yer tutmaktadır.

Araştırma: Stoma bakım hemşiresi yara, ostomi ve inkontinans bakımının maliyeti, bakım ürünlerinin etkileri, yara, ostomi ve inkontinansın hasta ve aile üzerine etkisi, sağlık personelinin yara, ostomi ve inkontinans bakımına ilişkin bilgi ve tutumları konularında araştırma yapmalıdır.

Ayrıca stoma ve yara bakımına ilişkin yeterli kanıt oluşturmak için yapılan araştırmaları desteklemeli ve araştırma sonuçlarını uygulamalarında kullanmalıdır. Ülkemizde stomalı hastalara ilişkin kayıtlar yoktur. Stoma bakım hemşirelerinin bu konuya ilişkin kayıtları tutması özellikle kayıt araştırmalarına katkıda bulunacaktır.

Stoma Bakım Ürünleri

Kullanılan ürünler stomalı bireyin günlük yaşam aktivitelerini gerçekleştirmesini ve yaşam kalitesini doğrudan etkilemektedir. Stoma bakım hemşiresinin gelişen teknolojinin sunduğu yenilikleri takip etmesi, ülkesindeki mevcut ürünleri tanıması ve bunları hastanın yararına sunması meslek etik kodlarının bir gereğidir.

Hemşire, bakım verdiği bireyi, stomayı ve elindeki ürünleri değerlendirerek en etkili ürüne karar vermelidir. Stoma bakım ürünleri pek çok komplikasyonun önlenmesinde ve tedavisinde etkili olabildiği gibi doğru kullanılmadıklarında komplikasyonlara da yol açabilmektedirler.

Örneğin yüzeysel konveks adaptör gerektiren bir stomada, derin konveks adaptör ve kemer kullanılması mekanik travmaya yol açarak peristomal basınç ülseri oluşturabilir.

Stomaterapi ünitelerinin ve stoma bakım hemşirelerinin olmadığı sağlık kurumlarında hastaya uygun ürünün seçilmemesi pek çok olumsuz sonuca yol açmaktadır. Bu olumsuzlukların en önemlisini stomal ve parastomal komplikasyonlardır.

Komplikasyonlar hastanın ağrı ve stres yaşamasına, hastaneye sık başvurma ve sağlık kaynaklarının gereksiz kullanımına, tedavi ve bakımın maliyetinin artmasına yol açmaktadır.

Bu komplikasyonların tedavisi ancak konusunda uzman olan sağlık profesyonelleri tarafından yapılabilir. Tamamı dış merkezlerden komplikasyon geliştikten sonra ünitemize başvuran hastalara ait olan bu komplikasyonlar, aynı zamanda kolorektal cerrahide stoma bakım hemşiresinin öneminin de bir göstergesidir.

Çünkü stoma bakım hemşirelerinin kolorektal cerrahi içindeki en önemli sorumluluklarından biri bu komplikasyonları önlemek ve tedavi etmektir.

Sonuç olarak, stomaterapi üniteleri ve stoma bakım hemşireleri, stomalı bireylerin karşılaştıkları sorunların çözümünde ve stomayla birlikte yaşamaya uyum sağlamalarında kolorektal cerrahinin vazgeçilmez unsurlarıdır.

Yorumlar
kolostomi torbasının değişimi ve stoma bakımının en doğru biçimde gerçekleştirilmesi amacıyla yakın yardım gerekmektedir, bu konuda bir destek personeli bulunmasına yardımcı olabilirmisiniz lütfen [ nesrin oran ] 02/01/2012
ülkemizde stoma bakım hemşiresi az olmakla birlikte sertifikası olan hemşirrelerinde stoma bakım hemşiresi olarak bu alanlarda görevlendirilmemesi ayrı bir sorun oluşturmakta. [ meltem bozkurt ] 25/01/2012
siteniz ve konu çok güzel.ben genel cerrahi hemşiresiyim.diyarbakır dicle üniv.hast. görev yapıyorum.stoma bakım hemş. olmak istiyorum. bölgemizde çok sayıda stoma bakımına hasta var.ben eğitimini almak istiyorum. bu konuda bana yardımcı olabilirmisiniz teşekkürler [ perihan büyükaslan ] 11/03/2012
Yorum Ekle
İsim Soyisim
E-Mail
Yorum